Charity..

Một trong những bước tiến hóa tích cực của con người chính là lòng hảo tâm. Đã từ lâu, chúng ta, những con người bình thường, thường có xu hướng đóng góp một chút gì đó để giúp những người khó khăn hơn chúng ta. Có nhiều cách để đóng góp: bỏ thời gian để lao động công ích hoặc đơn giản, đóng góp vào các tổ chức từ thiện. Tuy nhiên, nếu như phải chọn lựa giữa các tổ chức, lời khuyên đưa ra là hãy tránh xa những tổ chức thiện lớn và có tổ chức. Tại sao lại như vậy? Liệu điều này có hơi ngược ngạo, vì chính những tổ chức này có uy tín và hoạt động hiệu quả hơn?

Điểm mạnh của những tổ chức từ thiện lớn cũng chính là điểm yếu của nó. Nó yếu, vì nó to lớn. Điều này cũng giống như khi nghĩ về chính phủ. Big Government thường đi kèm với corrupt và thiếu hiệu quả.

Một điều có thể dễ dàng thấy được là tổ chức từ càng lớn, nó càng cần nhiều người điều hành, và tổ chức từ thiện cũng vậy. Tiếc thay, những người nay cũng cần được phải trả lương. Tiền lương của họ chỉ có thể đến từ tiền đóng góp. 1 phần tiền từ thiện đã bị lãng phí vì mục đích như vậy.

Đã có bao giờ chúng ta tự hỏi làm sao chúng ta biết được đến các tổ chức từ thiện lớn? Thông qua bạn bè, đi đường gặp, hay thông qua báo chí và các phương tiện truyền thông? Có thể chúng ta biết được bằng cả 3 con đường, nhưng liệu chúng ta sẽ chọn tổ chức nào? Đa phần mọi người đều chọn những sản phẩm xuất hiện trên những phương tiện truyền thống, vì đó là dấu hiệu đảm bảo cho 1 sự vững mạnh đằng sau. Không chỉ có dầu gội, xe hơi, … ngay cả các tổ chức từ thiện cũng thường xuyên marketing để kêu gọi thêm những đóng góp. Và hãy nhớ đến quy tắc đầu của kinh tế: “There is no free lunch”. Tuy là mang danh nghĩa từ thiện, nhưng các hoạt động marketing vẫn tốn 1 khoản tiền nhất định. Và dĩ nhiên, chi phí này được lấy từ tiền từ thiện. Dùng tiền từ thiện để kêu gọi thêm tiền.

Cũng giống như chính phủ, khi tổ chức từ thiện càng lớn, càng nhiều khả năng xảy ra những gian lận. Điều này xảy ra không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các nước tiến bộ khác, đặc biệt là ở những tổ chức trực thuộc nhà thuộc.

Có 1 điều mọi người thường quên mất, đó là tổ chức từ thiện cũng chính là 1 tổ chức kinh doanh. Các tổ chức này có những văn phòng, những trung tâm, những “tình nguyện viên”, những nhân viên luôn tìm cách thuyết phục chúng ta về 1 vấn nạn nào đó mà thế giới đang vướng phải. Ung thư, AIDS, ấm lên toàn cầu, nghèo đói, thảm họa... Quá nhiều thảm họa trong thế giới, quá nhiều người cần giúp. Nhưng liệu tất cả những vấn nạn đó đã đủ nghiêm trọng và cấp thiết để chúng ta phải đóng góp? 1 trong những ví dụ điển hình nhất là những lời kêu gọi về sự ấm lên toàn cầu - global warming. Đến nay, vẫn chưa có những bằng chứng khoa học đủ thuyết phục về vấn đề này. [http://karlzed.blogspot.com/2011/03/earth-hour-are-you-serious.html] Nhưng đã có rất nhiều các tổ chức xuất hiện để quyên góp tiền cho hiện tượng này. Nhớ rằng khi chúng ta ngừng quyên góp, hàng ngàn việc làm sẽ bị mất. Điều này thật đáng buồn, nhưng đó không phải là trách nhiệm của chúng ta. Rất nhiều các tổ chức từ thiện có những mục đích không rõ ràng. Tốt hơn là hãy tránh xa.

Và cuối cùng, những người có khả năng quyên góp thật sự đang làm việc. Bill Gates và Warren Buffet làm công việc từ thiện tốt hơn chúng ta 1000 lần. Họ tìm ra chính xác những vấn đề cần sự đóng góp, quyên góp hiệu quả, và đầu tư số tiền tồn đọng 1 cách hợp lí. Những đồng tiền lẻ của chúng ta sẽ không là gì khi đặt cạnh bên hàng tỷ USD của họ. Vì thế, hãy để họgiải quyết những vấn đề to lớn, chúng ta có thể tạo ra những sự khác biệt to lớn đối với những người mà Bill Gates chưa từng nghe đến tên.

Không đóng góp vào những tổ chức từ thiện lớn không đồng nghĩa chúng ta không đóng góp gì cả. Vẫn còn nhiều cách để giúp ích cho xã hội. Hãy tự mình làm từ thiện, vì điều đó có thể giúp chúng ta có được 2 lợi thế:

1/ Đóng góp trực tiếp vào nơi đang cần giúp đỡ. Chúng ta biết được chính xác những đồng tiền chúng ta làm ra được chảy vào đâu và có tác dụng thế nào. Chúng ta được gặp mặt những người chúng ta giúp đỡ, chúng ta giải quyết 1 vấn đề cấp bách, chúng ta biến thành một anh hùng từ một người bình thường.

2/ Hành động ngay hôm nay. Tìm tờ báo, và xem trên mục cần giúp đỡ. Đó là những trường hợp mà một món tiền nhỏ có thề tạo nên những thay đổi to lớn.

Và khi làm từ thiện 1 mình, hãy đóng góp 1 cách vô danh, vì 2 lí do. 1/ Từ thiện. Khi nói tới từ thiện, chúng ta không mong chờ được người khác cảm tạ, hay tôn vinh. Hãy đóng góp chỉ vì muốn thấy 1 xã hội tốt hơn. 2/ Vấn đề luật pháp. Khi tư mình đóng góp, vì không phải là một người chuyên nghiệp trong vấn đề này, chúng ta sẽ ít nhiều có khả năng rơi vào các vấn đề nguy hiểm về mặt luật pháp và xã hội. Vì thế, tốt hơn là hãy làm việc một cách vô danh.

Và khi thậm chí chúng ta không trực tiếp đóng góp gì, kể cả 1 mình hoặc vào các tổ chức từ thiện lớn, cũng đừng vì thế mà cảm thấy tội lỗi. Khi chúng ta đóng thuế, chúng ta đã đồng thời đóng góp vào các tổ chức từ thiện lớn của chính phủ. Chỉ có điều, lần này, hãy tự mình làm từ thiện.

Let Bill Gates save the world, we can save a life.

kz

June, 2011

special thanks to Freakonomics